‘Kamp Schoorl is restloos opgeruimd.’

Op 3 April 2014 was het precies 75 jaar geleden dat Kamp Schoorl werd gebouwd. Het werd dus hoog tijd dat ik een bezoekje ging brengen aan Kamp Schoorl. Met mijn rugzak, pen en papier  pakte ik de trein naar naar Schoorl.

 

DSCN6978

Na een reis van ongeveer anderhalf uur stond ik midden in Schoorl. Recht voor mij zag ik uitgestrekte weilanden. Er kwam een beetje lichte paniek. Ik had geen idee waar ik naar toe moest, want er ging geen rechtstreekse bus naar de plek waar Kamp Schoorl stond. Ik wilde het wel aan iemand vragen, maar er is was geen persoon te bekennen.

DSCN6979

 

Na wat hulp van de moderne technologie bereikte ik de plek. Nouja de plek, ik stond voor het buitencentrum Schoorlse Duinen. Nergens zag ik een bordje die wees naar het monument van Kamp Schoorl. In de verte zag ik wel een vakantiepark.

DSCN6980

Het buitencentrum Schoorlse Duinen.

 

Na wat rondjes gelopen te hebben besloot ik om het te gaan vragen in het buitencentrum. Een vrouw van ongeveer in de twintig die achter de kassa stond keek mijn vragend aan: ‘Hmm, monument?’ Zij vroeg het aan haar collega. Die vervolgens tegen mij zei dat ik er voorbij was gelopen. De collega liep naar buiten en wees naar een plek waar ik alleen Berken zag en een witte stok. Dat bleek een vlaggenmast te zijn. Ik liep er naar toe. De berken kwamen steeds dichterbij, maar het monument zag ik nergens. Totdat er een zwarte gedaante verscheen, wat het monument was. De locatie waar het monument stond, was ik niet heel enthousiast over. Het stond op een heuveltje, naast de weg en tegenover een vakantiepark.

Het monument van Kamp Schoorl.

Het monument van Kamp Schoorl.

DSCN6983

DSCN6982

 

‘Voor hen begon hier de lijdensweg waarvan de meesten niet terugkeerden.’

Waarom staat er alleen een klein monumentje voor deze plek die eigenlijk het begin was van alle ellende. Waarom is zo er zo weinig informatie over dit kamp in vergelijking met de andere kampen? Die vragen kwamen bij mij op toen ik voor het monument stond.

Ik liep weer terug naar het het buitencentrum. Ik had op de enige site die informatie bood over Kamp Schoorl  gelezen dat het buitencentrum stond op de plek  waar vroeger het kamp was.
Kinderen renden mij voorbij met rode mutsjes op hun hoofd. Er was die dag een kabouterspeurtocht voor kinderen. Ze renden door het zand waar vroeger gevangenen emmers zand moesten dragen of de grond moesten schoonmaken met een tandenborstel. Ironisch?

Bovenop de hoogste duinen   van Nederland maakte ik de foto.

Hier stond vroeger het kamp.

Hier stond vroeger het kamp.

 

Het Kamp Schoorl. Bron: www.archieven.nl

Het Kamp Schoorl.
Bron: http://www.archieven.nl

 

Wel even een verschil hé?
Meer informatie of herinneringsplekken was er niet. Het was een beetje troosteloos en ik ging er ook met een raar gevoel weg.

la Hulshoff vroeg met dat in haar hoedanigheid als secretaris van het Comité Kamp Schoorl.
Dat ze ook verbonden is aan de Cultuur-Historische vereniging is toeval.

Helemaal terug naar huis ging ik niet. Ik bracht eerst nog een bezoek aan Hans Teijgeler. Hij heeft in opdracht van secretaris  van het Comité Kamp Schoorl, Ela Hulshoff, een informatiesite over Kamp Schoorl gemaakt. Hij wist er niet veel van, maar nam de opdracht aan. Er was al wel informatie over Kamp Schoorl, maar dat waren allemaal losse feitjes op verschillende sites. Hij is drie à vier weken intensief bezig geweest om deze site op te bouwen. Het was vooral veel feiten checken en alles bij elkaar voegen. Af en toe kreeg hij een mailtje dat er iets niet klopte op zijn site, ‘maar dat heb je eenmaal.’  Uiteindelijk werd het kamp-schoorl.nl. Waarom dat streepje? De site van Kamp Westerbork had kampschoorl.nl al als bezit.

Hans Teijgeler snapte mijn gevoelens over het terrein van het voormalige Kamp Schoorl. ‘Het is een klein monumentje.’
‘Kamp Schoorl is eigenlijk restloos opgeruimd.’

Hans Teijgeler

Na mijn bezoek aan Kamp Schoorl wist ik nog niet veel over wat daar had afgespeeld. Hans Teijgeler had veel informatie verkregen van het boek Het Kamp Schoorl geschreven door Albert Boer.  Ik had het geluk dat ik dit boek van hem mocht lenen.

Ik begon het boek gelijk in de trein te lezen en  was zo geboeid dat ik bijna Utrecht voorbij was gereisd.
In het boek worden de belevenissen van de gevangenen, vaak in eigen woorden, weergeven. In totaal zijn er 110 interviews afgenomen.

Na de capitulatie van Nederland ( 1o mei 1940) namen de Duitsers het kamp over. Het was tot februari 1941 een interneringskamp. Eerst werden Geallieerde burgers uit landen waarmee Duitsland in oorlog was in Kamp Schoorl vastgezet.
Tussen februari 1941 en oktober 1941 werd Kamp Schoorl, Polizeiliches Durchgangslager Schoorl. De eerste groep joodse gevangenen kwam aan in februari 1941.

Eind Augustus 1941 werd Karl Peter Berg commandant van Kamp Schoorl. Hij was een gluiperd. Joden en communisten sloeg hij, daarnaast debatteerde hij veel met communisten. Als hij dan ongelijk had, werd hij handtastelijk. Zijn vrouw, Frau Berg, had nog een redelijke invloed op hem, zodra zij in de buurt was, gedroeg hij zich milder.

Kamp Schoorl was een soort van experiment. Door het regime binnen het kamp niet al te streng te maken, hoopte de Duitsers protestacties te voorkomen. De andere kampen, zoals in Kamp Vught waren groteren wreder. ‘Daar lieten ze hun ware gezicht zien.’
Ondanks dat het regime dan milder was in Kamp Schoorl, waren treiterijen de dagelijkse kost van de gevangenen. Gevangenen moesten bijvoorbeeld de grond kruipend schoonmaken met een tandenborstel. Nog een voorbeeld van favoriete treiterij was dat de gevangenen zand moesten dragen van de ene kant van het kamp naar de andere kant en weer terug.
Ondanks dat beschouwde ex-gevangene Geertje van der Molen Kamp Schoorl ‘als een goede onderbreking van een gevangentijd.’

Links zie je Geertje van der Molen in Kamp Schoorl.  Bron: http://www.geertsterringastichting.nl/publicaties/noorderlicht/

Links zie je Geertje van der Molen in Kamp Schoorl.
Bron: Geertsterringastichting.nl

De behandeling van de joodse gevangenen was heel verschillend.  Zij werden vaak geschopt en geslagen. Vooral de eerste groep joden die in Kamp Schoorl terecht kwamen, werd erg mishandeld. Een voorbeeld: ze moesten het appèl bijwonen op hun hurken.
De tweede groep joden werden minder erg mishandeld dan de eerste groep. De rede hiervoor was dat ze sterke jonge joodse mannen wilden hebben voor hun experimenten en niet mensen die geblesseerd waren.

Vluchtpogingen zijn er wel geweest. In het boek worden er vijf besproken. Ik vertel er een. Een Engelsman liep gekleed als vrouw op de bezoekdag uit Kamp Schoorl. Eenmaal uit het kamp plaste hij tegen een boom aan. Een inwoner  van Schoorl verraadde hem toen aan de Duitsers.

Eind oktober 1941 sloot het Kamp Schoorl om de drie redenen die ik al eerder in de post Terug naar de Kampen heb genoemd. Het was te klein, het lag te dichtbij de kust en  het was ter ver van een spoorlijn verwijderd. ‘Das Lager Schoorl ist aufgelöst’.
43 Gevangenen werden vrijgelaten en commandant Berg vertrok met 193 gevangenen naar Kamp Amersfoort, dat de functie van Kamp Schoorl overnam.

In totaal hebben ongeveer 1900 mensen vastgezeten in Kamp Schoorl gedurende 1,5 jaar. Voor meer dan 1000 gevangenen was Kamp Schoorl de weg naar de dood. 689 joodse gevangenen werden op transport gezet naar concentratiekampen Buchenwald in Duitsland of Maunthausen in Oostenrijk. twee joodse gevangenen van 689 hebben dit overleefd.
Voor zover bekend is, is niemand gedood in Kamp Schoorl.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s