De tien verzetsmensen

De gids vertelde dat er in Kamp Westerbork geen mensen om het leven waren gekomen. Dat bleek toch niet helemaal waar te zijn. Later corrigeerde hij zichzelf en vertelde hij dat er tien verzetsstrijders gefusilleerd waren vlakbij Kamp Westerbork.

20 September 1943 , tien verzetsstrijders werden één voor één doodgeschoten op het Witteveld in Assen. De lichamen werden overgeplaatst naar het crematorium van het Kamp Westerbork. Hier werden de lichamen verbrand en daarna werden de stoffelijke overschotten twintiger meter  achter het toenmalige crematorium begraven.

Op initiatief van de Stichting 1940-1945 is er een grafsteen ontworpen, waarop de namen staan van de mannen die in het graf rusten. Deze grafsteen wordt nu gezien als een Verzetsmonument. Op verzoek van de nabestaanden werd het monument achter het crematorium geplaatst.

Het graf van deze tien mensen ligt links van de ingang van Kamp Westerbork. Ik liep er naar toe, om mij heen zag ik bomen en nog eens bomen. Ik ging steeds dieper het bos in. Geen stemmen van mensen, geen vogels, alleen de wind en mijn voetstappen.

Er kwam geen einde aan voor mijn gevoel, totdat ik links van mij een zwart gesteente zag. Ik ging van het pad af en liep naar het zwarte gesteente. Daar stond ik dan, voor het graf/Verzetsmonument van de tien verzetsstrijders. In mijn eentje.

Het Verzetsmonument

Het Verzetsmonument

Tien namen brandde in mijn ogen:
– Jan Diemer
– Andries Diepenbrug
– Wessel Jan Knot
– Pieter van Laarhoven
– Rendert de Poel
– Geert Por
– Anne Rutgers
– Jan Toet
– Roelof Tuin
– Johannes Vis

Toen ik thuis was en mijn blog over Kamp Westerbork schreef, zat het mij niet lekker. Ik dacht: en die verzetsstrijders dan? Op dat moment wist ik alleen van het graf. Na speuren op het internet kwam ik meer over deze tien mannen en de plek te weten:
In 1949 werden de stoffelijke overschotten van deze mannen achter het crematorium gevonden. Bij datzelfde crematorium werden  later nog 52 stoffelijke overschotten gevonden. Vier daarvan waren joodse mensen. Die vier joodse mensen hadden geprobeerd te vluchten en werden daarom gefusilleerd bij het crematorium. De andere 48 waren verzetsstrijders. Deze groep van 52 mensen is waarschijnlijk tussen september 1942 en oktober 1942 gefusilleerd.
Hun stoffelijke overschotten zijn na de oorlog herbegraven in Groningen, Beilen en Loenen.

Het crematorium, dat commandant Gemmeker in 1943 in gebruik nam, werd gesloopt in 1951. Stichting 1940-1945 is hier nog tegenin gegaan. Zij wilden het gebouw behouden als een symbool van machtswellust van het Nationaal-Socialisme. ‘Het was een authentiek stuk oorlogsdocumentatie.’

Andries Diepenbrug, één van de tien mannen, was lid van de Knokploeg Hondsrug. Deze knokploeg probeerde te voorkomen dat de Duitsers persoonsgegevens van het bevolkingsregister gingen gebruiken. De Duitsers konden dan gemakkelijker mannen op sporen die dan gedwongen arbeid moesten verrichten in Duitsland.
De knokploeg probeerde deze gegevens te vernietigen. Het gemeentehuis in Exloo brandde af, het archief ging verloren, maar het bevolkingsregister bleef gespaard, omdat het in een kluis was opgeborgen.
De daders, waaronder Andries, werden opgepakt. Op maandag 20 september 1943 werd Andries in het licht van autolampen gefusilleerd.

Andries Diepenburg Bron: http://odoorn.net/diepenbrugweg.htm

Andries Diepenbrug
Bron: http://odoorn.net/diepenbrugweg.htm

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s