De vergeten Russische soldaten

Remco Reiding doet tot op de dag van vandaag onderzoek naar de soldaten, die op het Russisch Ereveld liggen begraven. Deze begraafplaats ligt in Leusden, wat niet ver verwijderd is van Kamp Amersfoort. Op deze begraafplaats liggen 101 Sovjet soldaten die in Kamp Amersfoort gefusilleerd zijn, 691 sovjet soldaten die eerst in Margraten (Limburg) begraven waren en een derde groep van 73 soldaten. De derde groep bestaat uit dwangarbeiders en soldaten die na krijgsgevangenschap fungeerden als hulptroepen voor het Duitse leger. Deze groep mensen is wel allemaal in Nederland omgekomen. Remco spoort voornamelijk nabestaanden op van de 691 soldaten uit Margraten. Over de 101 soldaten, die in Kamp Amersfoort gestorven zijn, ontbreken de documenten tot op de dag van vandaag. Dit komt doordat de Duitsers een deel van administratie van het kamp hadden vernietigd voordat het werd overgedragen aan het Rode Kruis.

Het Russische Ereveld. Bron: Gijs Dragt

Het Russische Ereveld.
Bron: Gijs Dragt

Hier volgt het verhaal van Remco Reiding:
Remco Reiding was 22 jaar toen hij naar het Russische Ereveld ging. Hij was net terug uit Moskou, waar hij een uitwisselingsprogramma had gehad, dat viel onder de School van Journalistiek te Zwolle. Hij werkte op dat moment bij de Amersfoortse Courant. Zij stuurden hem naar het Russische Ereveld. Hij had er nog nooit van gehoord en hij vroeg zich af waarom de familie niets wist over deze jongens. Waarom was dit zo’n vergeten plek? Hij besloot op dat moment er werk van te maken, omdat het een gevoel van onrechtvaardigheid bij hem opriep. Daarnaast was hij 22 jaar oud en ging hij op dat moment uit van de oplossing en niet van het probleem.

Waarom mensen niet weten waarom er een Russisch Ereveld is in Leusden heeft zijn redenen. Ten eerste omdat men liever niet naar een begraafplaats gaat. Je gaat er heen als je er iets te zoeken hebt en dat geldt voornamelijk voor nabestaanden. Maar omdat de familie niet was opgespoord, kwam er geen familie. Daarnaast liggen de soldaten begraven onder grafstenen, waar de naam wel opstaat, maar in het Cyrillisch. Dat is voor ons onleesbaar. Zo bleven de jongens anonieme soldaten, waardoor we ons ook niet met hen konden identificeren. De Koude Oorlog heeft ook een rol gespeeld. Er waren wel Nederlanders die bloemen wilden leggen, maar Remco had van verschillende ooggetuigen gehoord dat de Nederlandse politie bezig was met het noteren van welke Nederlanders bloemen kwamen leggen. Deze Nederlanders konden wel communistische sympathieën hebben. Dus dat motiveerde niet echt om daar bloemen neer te leggen.

Een graf van een soldaat op het Russische Ereveld.  Bron: Gijs Dragt

Een graf van een soldaat op het Russische Ereveld.
Bron: Gijs Dragt

Het onderzoek:
Het eerste wat Remco deed toen hij startte met zijn onderzoek was het uitzoeken hoe de jongens hier beland waren. Hij startte eerst met 101 soldaten, die in Kamp Amersfoort terecht waren gekomen, maar het werd al vrij snel duidelijk dat zij als onbekend begraven zijn. Bij de groep van 691 waren wel namen bekend, daar kwam de prioriteit te liggen. Hij kwam erachter dat zij uit Margraten gekomen waren en dat Kamp Amersfoort een verzamelplek was geworden. De soldaten die uit Margraten waren gekomen, waren gestorven in Duitsland. Dus verplaatste hij zijn onderzoek naar Duitsland. Uiteindelijk heeft dat geleid naar documenten waarin meer stond dan alleen een naam. Deze documenten waren voldoende om de nabestaanden op te kunnen sporen.

Remco is vooral kritisch naar de autoriteiten, die op dat vlak niets hebben gedaan. Waarom die niets hebben gedaan, kan hij alleen maar deduceren. Hij denkt dat de Koude Oorlog ermee te maken had. De Russen waren de nieuwe vijand. De soldaten waren wel dood, maar zij werden er wel op aangekeken. De andere reden is dat de Russen wel een rol hebben gespeeld in de oorlog die geleid heeft tot onze bevrijding, maar zij hebben ons niet daadwerkelijk bevrijd. Dat waren de Canadezen, Amerikanen, Britten en voor een deel Polen. De Russen worden daarom ‘vergeten’, wat niet terecht is. De autoriteiten hadden een rol kunnen spelen, maar hebben dat niet gedaan. Daar kan bureaucratie ook een rol bij spelen. Er zijn zoveel verschillende partijen bij betrokken.

Verhalen van opgespoorde families:
Hij had de benodigde informatie over de soldaat en hij wist dat er nabestaanden van de desbetreffende soldaat op de Krim woonden. Hij is toen gaan zoeken op de Krim. Na een paar dagen zoeken stond hij oog in oog met een man, met grijze haren. Er gingen op dat moment verschillende emoties door Remco heen: angst, verbazing, maar vooral opwinding. Het bleek de zoon te zijn van de soldaat. De zoon was ook in shock, na 55 jaar kreeg hij eindelijk te horen waar zijn vader was. Na 2 jaar gezocht te hebben naar mensen die op papier bestonden had Remco een mens van vlees en bloed voor zich. Het was een bijzonder moment. Dezelfde man was de eerste nabestaande die het Russisch Ereveld heeft bezocht. Het was een emotioneel moment. Na een reis van ongeveer 2000 kilometer zag hij het graf van zijn vader.

Op dezelfde reis spoorde hij nog een familie op. Het verhaal ging over Pjotr en zijn vrouw Galina. Voordat Pjotr naar het front ging, zette hij samen met zijn vrouw hun horloges stil. De tijd stond volgens hen symbolisch stil zolang ze niet samen waren. Ze hadden een zoontje van 3 jaar oud. Daarnaast was Galina zwanger van een dochter, maar dat wist Pjotr niet. Allebei de kinderen zijn overleden in de oorlog en Pjotr is nooit meer teruggekeerd. Galina overleed in 1999. De stilstaande horloges zijn meegegaan in haar graf. Remco heeft uiteindelijk een nicht van Pjotr gevonden.

Dit verhaal maakte voor Remco duidelijk wat voor impact de oorlog op een gezin heeft. Mensen die van elkaar houden worden uiteen gerukt door het grote monster, dat oorlog heet. Tot op de dag van vandaag voelt men dat nog, omdat de vader niet is teruggekomen.

Met zijn onderzoek heeft Remco tot nu toe 195 families van soldaten opgespoord. Daarnaast heeft hij nog een kleine honderd soldaten geïdentificeerd, dus dat hij weet wie zij zijn. Daarvan heeft hij nog niet de familie gevonden.

Remco gaat door met het onderzoek totdat hij geen kinderen meer van de soldaten kan vinden.

Een gedachte over “De vergeten Russische soldaten

  1. Ik heb een begraafplaats gevonden, midden tussen de ‘ emdlandslager’… was er met een vriendin..heb er een gedicht ovet geschreven.. al die jongens….

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s